فین‌ تک‌، شفافیت و اعتماد مالی

فین‌ تک‌ ها در پاسخ به بحران عدم اعتماد عمومی در جهان نسبت به بانک‌ها شکل گرفته‌اند. این مجموعه‌ها قادرند خدماتی را با هزینه‌های پایین به روشی شفاف‌تر و از طریق روابط کاربری آسان به مشتریان ارائه دهند. «مشتری پادشاه است» و هیچ‌کس به اندازه استارت‌آپ‌های فین‌تکی نوپا و درحال رشد، که اغلب از نسل هزاره سوم هستند به خواسته‌های مشتریان آگاه نیست.

فین‌ تک‌ یعنی «قدرت دادن به مردم» با ارائه راه‌کارهای شفاف و حذف کارمزد واسطه‌ها. شرکت‌های فین‌ تک‌ افراد را قادر می‌سازند تا بر روی پول خود کنترل داشته باشند. مشتریان نهایی می‌دانند چقدر پول می‌پردازند و اتفاقاً چیزی که می‌پردازند کمتر از مقداری است که قبلاً پرداخت می‌کرده اند. نوآوری و استارت‌آپ‌هایی که خدماتی در زمینه روش‌های فناورانه‌ی انتقال پول ارائه می‌دهند تاثیر اجتماعی بزرگی داشته اند؛ به عنوان مثال به کمک این پلت‌فرم‌ها، اکنون کارگران خارجی می‌توانند به کشور خود پول انتقال دهند.

در عصر اقتصاد مبتنی بر داده‌ها، حضور پدیده فین‌ تک‌ به انحصارزدایی در فرآیندهای مالی-اقتصادی منجر می‌شود و عموم مردم می‌توانند برای تصمیمات جاری زندگی خود به اطلاعات قابل اتکای مالی در بازار آزاد (کارا) دسترسی داشته باشند. این دسترسی عمومی، اعتماد جریان‌های اجتماعی را به سیستم‌های مالی و اقتصادی توسعه می‌دهد و دولت‌ها بر همین اساس، علاقه‌مند توسعه روزافزون فین‌تک‌ها هستند.

احتمالاً این روند، توسعه فین‌ تک‌ ها را در نوآوری، بیشتر در قاره آسیا و بعد از آن در آفریقا، آمریکای شمالی، آمریکای لاتین و سرانجام در اروپا به‌‌همراه خواهد داشت. نبود زیرساخت درکشورهای در حال توسعه، فضا را برای ایجاد نوآوری‌هایی به وجود می‌آورد که در بانک‌ها موفق عمل نمی‌کنند و این باعث تثبیت و تقویت اقتصاد در جهان غرب می شود. از سوی دیگر کشورهای درحال توسعه با سیستم‌های منسوخ موجود، مدل‌های کسب وکار قدیمی و رفتارهای مشتری، محدود نمی شوند و به این دلیل، چشم‌انداز تازه‌تری را ارایه می‌دهند که اغلب فراتر از مدل‌های کسب وکار کنونی است.

تأیید این روند، بررسی تأثیرات راه‌کارهای فین‌تک در آفریقاست؛ بد نیست بدانیم که درحال حاضر در ۱۶ بازار آفریقایی تعداد حساب‌های پولی موبایلی بیش از حساب‌های بانکی است. بنابراین فین‌تک در کشورهای در حال توسعه، نه تنها موجب راحت‌تر شدن خدمات موجود شده، بلکه زیرساخت‌های جدیدی را ارایه کرده که زمینه‌ساز ورود میلیون‌ها نفر به دنیای اقتصاد واقعی شده است. از آن‌جایی که بازارهای مورد نظر، بزرگ و دربرگیرنده فرصت‌های بالقوه زیادی می‌باشند؛ درواقع می‌توان پیش‌بینی کرد که فین‌ تک‌ در حال تغییر جهان به سمت بهتر شدن است.

مردم به بانک‌داری نیاز دارند اما این به معنای نیاز مردم به بانک‌ها نیست. تقاضای مشتریان مبنی بر خدمات جدیدتر، راحت‌تر و مشتری‌محور درحال افزایش است و عموم بانک‌ها پاسخ‌گوی این تقاضا نیستند؛ علاوه بر آن، افزایش تعداد ایده‌پردازان جدید که برروی خدمات خاص تمرکز می‌کنند نگهداری مشتریان را برای موسسات مالی سنتی سخت‌تر می‌کند. به‌نظر می‌رسد دوره‌ای که موسسات مالی می‌توانستند خدماتشان را بدون شفافیت در هم ادغام کنند و باز هم از وفاداری کامل مشتریان خود بهره ببرند به پایان رسیده است. کوچک بودن مقیاس شرکت‌های فین‌ تک‌ ، فرهنگ منعطف و ناب، پیشرفت تکنولوژیکی و داشتن قابلیت برای جذب استعدادهای برتر، از یک‌سو آنها را مستعد رقابتی مناسب در کسب‌وکارهای خدمات مالی کرده و از سوی دیگر برای مردم در دریافت خدمات شفاف‌‌تر و اختصاصی، امیدواری ایجاد کرده است.

در گزارشی با نام «آینده فین‌ تک‌ و بانک‌داری» به دو سناریو برای ادامه حیات مؤسسات مالی سنتی اشاره شده است:
  • بانک‌ها همچنان معتقد به برتری مدل کسب‌وکار خود هستند و موفق به وفق‌دادن خود با شرایط نیستند؛ بنابراین به رقبای جدید خود می‌بازند.
  • آنها به اهمیت تجربه مشتری واقف هستند و از نوآوری درمدل کسب‌وکار خود استقبال کرده و اساساً با رقبای جدید خود همکاری می‌کنند.

به‌نظر می‌رسد گزینه دو، یک موقعیت برد- برد را برای بخش خدمات مالی و مشتریان جهانی آنها فراهم می‌کند. فضای تبادل اطلاعات آزاد از دیگر قوانین و بسترهایی است که می‌تواند شفافیت و اعتماد عمومی را به سرویس‌دهندگان مالی توسعه دهد. در سال ۲۰۱۵ اخبار مربوط به اشتراک‌گذاری اطلاعات و اطلاعات آزاد در کشور انگلیس و آغاز تعاملات آزاد API، به یک بستر برای تقویت رقابت در جهت منافع مشتریان تبدیل و سبب شد بسیاری از سازمان‌های نوظهور دیگر بتوانند به داده‌های مالی برای پیشبرد اهدافشان دسترسی پیدا کنند و منافع مشتریان خود را بیش از پیش تأمین نمایند. تمایل پارلمان اروپا به دسترسی آسان به داده‌های بانکی علاوه بر بهره‌گیری از نوآوری موجود، به دلیل جلوگیری از سوء استفاده از اطلاعات بانکی و تخلفات امنیتی به‌طور همزمان که با نام (Payment Services Directive2) “PSD II”، از دیگر قانون‌گذاری‌های مهم در زمینه پرداخت شناخته می‌شود.

تهیه: مهدی واحدی، رئیس هیأت مدیره سپیدتِک ceo@sepidtech.ir