مدل تجاری فین‌ تک‌ ها

دو بازیگر اصلی اکوسیستم فین‌تک، مشتریان و مؤسسات سنتی بازارهای مالی هستند. پرداختن به این دو عنصر درآمدزای اکوسیستم، مقدمه‌ای برای درک و شناسایی مدل تجاری فین‌تک‌ها خواهد بود:

  • مشتریان بازارهای مالی

تحقیقات نشان می‌دهد استفاده از خدمات استارت‌آپ‌های فین‌تک مورد توجه بسیاری از جوانان و سرمایه‌داران است. اولین گروه‌های سنی که با این اکوسیستم ارتباط خوبی دارند نسل تکنولوژی (متولدین ۲۰۰۰و بعد از آن)، جوانان و اشخاص با سطح درآمد بالا هستند. همچنین جوانان گروه سنی ۱۸-۳۴ که با نام Millennials شناخته می‌شوند مصرف‌کنندگان خدمات فین‌تک می‌باشند. آینده مردم‌شناسی در دهه آینده، برای صنعت فین‌تک جذاب خواهد بود و این نسل، قادر به توسعه خدمات حوزه فین‌تک است.

  • مؤسسات مالی سنّتی

مؤسسات مالی رایج و سنتی نظیر بانک‌ها، از تأثیرگذاران مهم بازارهای خدمات نوین مالی محسوب می‌شوند. پس از آشکارشدن آثار جدی فین‌تک برروی اکوسیستم‌های مالی، این مؤسسات ارزیابی مجددی را برروی مدل‌های موجود کسب‌وکار خود انجام داده و دریافتند که در استراتژی‌های توسعه‌ای خود باید فین‌تک را توجه ویژه‌ای کنند. این‌گونه مؤسسات اگرچه از مزایای رقابتی نظیر اندازه و ابعاد اقتصاد رقابتی و همچنین منابع مالی متنوع و غنی برخوردارند؛ اما تمایلشان به ارایه تک‌خدمت‌های مالی محدود به‌صورت متمرکز در مقایسه با خدمات و کالاهای غیرمتمرکز و شخصی‌سازی‌شده فین‌تک‌ها، شانسی برای رقابت ندارد. در این عرصه، شرکت‌های سنتی خدمات مالی با کوچ‌دادن تمرکزشان به تعامل با شرکت‌های فین‌تک و سرمایه‌گذاری‌های متنوع اندکی از ریسک‌های استارت‌آپ‌های فین‌تکی را مدیریت کرده‌اند. با سرمایه‌گذاری مؤسسات سنتی در فین‌تک‌ها، به‌جای هزینه‌کرد در مقدم‌بودن تکنولوژیک، قادر خواهند بود بر افکار و چشم‌اندازهای شرکت‌های فین‌تک اثر گذاشته و آنها را مدیریت نمایند.

مدل تجاری فین‌تک‌ها

با سرمایه‌گذاری ۵۰بیلیون دلاری در ۲۵۰۰شرکت از سال ۲۰۱۰ تاکنون در بخش فین‌تک، روش‌های حفظ، ذخیره، قرض، سرمایه‌گذاری، انتقال سرمایه، هزینه‌کرد و امنیت پول برای مردم مجدداً تعریف شده است. بر این اساس می‌توان مدل تجاری فین‌تک‌ها را برروی شش محور درنظر گرفت:

الف- مدل تجاری پرداخت

شرکت‌های فین‌‌تک با توجه‌کردن به پرداخت، ضمن پاسخ‌گویی سریع به نیازهای مشتری قادرند نوآوری‌های سریعی را به شکل ظرفیت‌های پرداخت جدید عرضه نمایند. دو بازار پرداخت فین‌تکی عبارتند از:

۱- مشتریان فردی و پرداخت خرده‌فروشی

۲- بازارعمده‌فروشی و مشتریان سازمانی. پرداخت، یکی از پرکاربردترین خدمات مالی روزانه است که کمترین مقررات را در مجموعه خدمات مالی شامل می‌شود.  خدمات خرده‌فروشی پرداخت بر اساس پژوهش BNY Mellon عبارتند از: کیف پول موبایل، پرداخت p2p با موبایل، پرداخت آنلاین، نقل و انتقال ارز خارجی و راه‌حل‌های ارز دیجیتال. مزایای پرداخت خرده‌فروشی برای مشتریان تجربیاتی نظیر سرعت، اطمینان و دسترسی‌های چندکاناله به خدمات مالی روزانه است.

امروزه خدمات پرداخت موبایلی به‌‌عنوان روشی امن و قابل اطمینان با استفاده از بستر موبایل، مدل تجاری متداولی است که شامل شیوه‌های زیر می‌شود: شارژ صورت حساب موبایل، NFC، بارکد یا QR، کارت اعتباری وب‌سایت‌های موبایل، کارت‌خوان گوشی موبایل، پرداخت مستقیم موبایل بدون استفاده از کارت اعتباری شرکت‌ها.

ب- مدل تجاری مدیریت ثروت

یکی از خدمات رایج در مدیریت ثروت استفاده از ربات‌های مشاوره‌دهنده مالی است که خدمات مشاوره را به صاحبان ثروت با هزینه‌‌هایی به مراتب کمتر از مشاوران انسانی عرضه می‌کنند. ربات‌های توصیه‌کننده با بهره‌گیری از الگوریتم‌های مشخص، ترکیب (پروتفوی) دارایی‌ را بر اساس ویژگی‌ها و اولویت‌های سرمایه‌گذاری به مشتری پیشنهاد می‌دهند. مزایای این مدل از خدمات مدیریت ثروت عبارت است از:

۱-تغییر علاقه‌‌مندی‌های رفتاری و جمعیت‌شناسیِ متداول مشتری ۲- استراتژی‌های سرمایه‌گذاری پسیو ۳- ساختار ساده و شفاف هزینه ۴- معرفی بخش‌های جذاب اقتصادی برای سرمایه‌گذاری. نتایج پژوهش CFA در آوریل ۲۰۱۶، نشان می‌دهد اکثریت معتقدند چالش‌ اصلی شرکت‌های فین‌تک در مدل تجاری مدیریت ثروت وجود دارد. از جمله شرکت‌های مدیریت ثروت فین‌تکی می‌توان به Folio، Motif، Betterment اشاره کرد.

پ- مدل تجاری سرمایه‌گذاری جمعی

سرمایه‌گذاری جمعی، مردم را در کنترل تولید محصولات جدید، ایجاد رسانه‌ها یا ایده‌های نو قدرتمند کرده و سرمایه‌هایی را برای خیریه‌ها یا سرمایه‌گذاری مخاطره‌ای (VC) جذب می‌کند. Crowdfunding شامل سه بازیگردان است: کارآفرینان یا محرک‌های پروژه که به سرمایه نیاز دارند؛ مشارکت‌کنندگانی که برای حل یک مسأله اجتماعی یا حمایت از یک پروژه اقدام می‌کنند؛ سازمان‌های واسطه‌ای که بین محرک‌های اقتصادی (کارآفرینان) و مشارکت‌کنندگان نقش واسطه ایفا می‌کنند. این سازمان‌‌ها اطلاعات متنوعی از پروژه‌های در حال شکل‌گیری یا فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای توسعه محصولات/کالاها را در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار می‌دهند.

انواع سرمایه‌گذاری‌های جمعی عبارتند از:

الف- پاداش‌محور (Reward-based crowdfunding)

ب- اعانه‌محور (Donation-based crowdfunding)

پ- شرکت‌محور (equity-based crowdfunding) n

 

تهیه: مهدی واحدی، مدیرعامل و رئیس هیأت مدیره سپیدتِک ceo@sepidtech.ir